Faktör II (Prothrombin) Mutasyonu (FII)

Faktör II olarak bilinen prothrombin, kanda bulunan pıhtılaşma  mekanizmasında görevli bir proteindir. Kanın pıhtılaşması için gerekli olan fibrin oluşumunda rol alır. Son zamanlarda Prothrombin geninin (F2), 3’ ucu çevrilmeyen bölgesinde yeni bir polimorfizm, guanin 20210 adenin mutasyonu (G20210A) belirlenmiştir. Bu değişim  genin poliadenilasyonkısmını değiştirmekte ve sonucunda mRNA sentezini arttırarak, protein ekspresyonunu arttırmaktadır. Bu mutasyon  artan prothrombin seviyesi ve hypercoagulability (thrombofili) rahatsızlıklar riski ile ilişkilendirilmektedir. [1], [2], [3]

G20210A mutasyonu en sık görülen kalıtsal trombofililerden (pıhtılaşma bozukluklarından) birisidir ve Faktör V Leiden mutasyonundan sonra ikinci sıklıkta görülür.  Normal populasyonda yaklaşık %1-4’ü arasında görülme sıklığına sahiptir. Güney Avrupa’da yaygın olarak görülmekte , Asya ve Afrika’da ise nadiren karşılaşılmaktadır. Türkiye’de thrombofili hastalarında yapılan çalışmada, hastaların % 0.7 ‘sinde prothrombin 20210a mutasyonuna rastlanmıştır. [5]

Otozomal resesif bir bozukluk olan G20210A mutasyonu  diğer faktör mutasyonları ile birlikle gözükmemekte, homozigot veya heterezigot olarak ortaya çıkmakta ve cinsiyet-kan grubu gibi faktörlerden etkilenmemektedir. Kalıtsal thrombofili gibi genetik faktörler (protein C, protein S eksikliği...v.b. ) ve ameliyat, hamilelik gibi geçici faktörleri içeren diğer risk faktörleri de göz önüne alınarak, homozigot mutasyonlar heterezigotalara göre thrombofili riskini, daha fazla arttırmaktadır. [6] 

Prothrombin mutasyonunun tanısında, plazmada bulunan prothrombin konsantrasyonunun ölçümü basitçe mutasyon hakkında bilgi verebilmektedir. Fakat prothrombini kodlayan genin (F2) moleküler yöntemler ile DNA analizi ve sonucunda G20210A gen mutasyonunun tespiti,  genotipik farklılıkları da belirleyebilir ve sonuç olarak daha güvenilir, klinik olarak daha anlamlı sonuçların elde edilmesini sağlarlar. [7]


KAYNAKLAR

1) Poort SR, Rosendaal FR, Reitsma PH, Bertina RM. A common genetic variation in the 3'-untranslated region of the prothrombin gene is associated with elevated plasma prothrombin levels and an increase in venous thrombosis. Blood. Nov 15 1996;88(10):3698-703
2) Pollak ES, Lam HS, Russell JE. The G20210A mutation does not affect the stability of prothrombin mRNA in vivo. Blood. Jul 1 2002;100(1):359-62
3) Ceelie H, Spaargaren-van Riel CC, Bertina RM, Vos HL. G20210A is a functional mutation in the prothrombin gene; effect on protein levels and 3'-end formation. J Thromb Haemost. Jan 2004;2(1):119-27
4) Rosendaal FR, Doggen CJ, Zivelin A, et al. Geographic distribution of the 20210 G to A prothrombin variant. Thromb Haemost. Apr 1998;79(4):706-8
5) Irdem A, Devecioglu C, Batun S, Soker M, Sucakli IA. Prevalence of factor V Leiden and prothrombin G20210A gene mutation. Saudi Med J. Apr 2005;26(4):580-3.
6) DeStefano V, Martinelli I, Mannucci P, et al. The risk of recurrent deep venous thromboembolism among heterozygous carriers of the G20210A prothrombin gene mutation. Br J Hematol. 2001;113:630–635.
7) Varga EA, Moll S., Cardiology patient pages. Prothrombin 20210 mutation (factor II mutation). Circulation. 2004 Jul 20; 110(3):e15-8.

Hastalıkla Uygun Tanı Kitleri

Bosphore Prothrombin Detection Kit v1